పార్లమెంట్‌లో చారిత్రక ఘట్టం

పయనించే సూర్యుడు న్యూస్ : మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లుపై మూడు రోజుల ప్రత్యేక పార్లమెంట్ సమావేశాలు, నారీ శక్తి వందన్ అధినియం సవరణలు, లోక్‌సభ సీట్లు పెంపు, 2011 జనగణన ఆధారంగా రిజర్వేషన్ల అమలు చర్చకు కేంద్రం సిద్ధం మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లుపై చర్చించేందుకు గురువారం నుంచి మూడు రోజుల పాటు పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాలు జరగనున్నాయి. ఈ చారిత్రక ఘట్టాన్ని వీక్షించేందుకు దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న మహిళలను ఢిల్లీకి తీసుకురావాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం భారీ ప్రణాళిక సిద్ధం చేసింది. ఈ చర్చలను ఒక చారిత్రక ఘట్టంగా నిలపడమే లక్ష్యంగా కేంద్రం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇందులో క్షేత్రస్థాయి కార్యకర్తల నుంచి ప్రజాప్రతినిధులు, ప్రముఖుల వరకు సమాజంలోని వివిధ వర్గాల మహిళలకు ప్రాతినిధ్యం కల్పించనున్నారు. బిల్లుపై చర్చ జరిగే సమయంలో జాతీయ రాజధానిలో ఉండేలా తెలుగుదేశం పార్టీ (TDP) మహిళా చట్టసభ సభ్యులు, కార్పొరేషన్ చైర్‌పర్సన్లు, మహిళా మంత్రులను ఢిల్లీకి తీసుకువెళుతోంది. మరోవైపు, పారిశుద్ధ్య కార్మికులు, కూలీలు, స్వయం సహాయక సంఘాల సభ్యులు, లాడ్కీ బహిన్ యోజన లబ్ధిదారులు సహా వివిధ సామాజిక, ఆర్థిక నేపథ్యాలకు చెందిన మహిళలను శివసేన ఆహ్వానిస్తోంది. వీరిలో చాలా మంది తొలిసారి ఢిల్లీకి ప్రయాణిస్తుండగా, మరికొందరు మొదటిసారి విమానం ఎక్కబోతున్నారు. ఈ సమావేశాలను మరింత విస్తృతంగా, అందరి భాగస్వామ్యంతో నిర్వహించే ప్రయత్నంలో భాగంగా ప్రముఖ పౌరులు, సెలబ్రిటీలు, సాయుధ దళాలకు చెందిన మహిళలకు కూడా కేంద్రం ప్రత్యేకంగా ఆహ్వానాలు పంపింది. ప్రత్యేక సమావేశాల్లో ఏం జరగనుంది? 2023లో ఆమోదం పొందిన 'నారీ శక్తి వందన్ అధినియం' సవరణలపై చర్చించేందుకు ఈ ప్రత్యేక సమావేశాలు ఏర్పాటు చేశారు. 2027 జనాభా లెక్కల తర్వాతి డీలిమిటేషన్‌తో ముడిపడి ఉన్న పాత గడువు కంటే ముందే, లోక్‌సభ, రాష్ట్ర అసెంబ్లీలలో మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్లు అమలు చేయడంపై ఈ సమావేశాల్లో ప్రధానంగా దృష్టి సారించనున్నారు. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ లోక్‌సభను ఉద్దేశించి ప్రసంగించడంతో పాటు బిల్లుపై ఒక రోడ్‌మ్యాప్ ప్రవేశపెడతారని భావిస్తున్నారు. లోక్‌సభలో 18 గంటలు, రాజ్యసభలో 10 గంటల పాటు ఈ బిల్లుపై చర్చ జరిగే అవకాశం ఉంది. శనివారం ఓటింగ్ నిర్వహించనున్నారు. ఈ చర్చకు కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా సమాధానం ఇస్తారని సమాచారం. ఈ బిల్లు ప్రకారం లోక్‌సభ సభ్యుల గరిష్ట సంఖ్యను 850గా నిర్ణయించారు. రాష్ట్రాల నుంచి "815కి మించకుండా", కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల నుంచి "35కి మించకుండా" సభ్యులు ఉంటారు. తుది సీట్ల కేటాయింపును డీలిమిటేషన్ కమిషన్ ఖరారు చేస్తుంది. ఈ నిర్ణయం "దేశ భావోద్వేగాన్ని", "నారీ శక్తి" గొంతుకను ప్రతిబింబిస్తుందని ప్రధానమంత్రి అభివర్ణించారు. జరగబోయే ఈ చర్చ భారతదేశంలో మహిళల రాజకీయ ప్రాతినిధ్య భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తుందని భావిస్తున్నారు. ఈ బిల్లుకు మద్దతు ఇవ్వాలని కోరుతూ కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున్ ఖర్గేతో ప్రధాని మోదీ స్వయంగా మాట్లాడారు. తద్వారా ప్రతిపక్షాలను సైతం కలుపుకుపోయేలా ప్రభుత్వం అడుగులు వేస్తోంది. ప్రభుత్వం ఇప్పుడు ఈ మార్పులను ఎందుకు వేగవంతం చేస్తోంది? 2023లో ఆమోదం పొందిన చట్టం అమలులో జాప్యానికి కారణమైన చట్టపరమైన, విధానపరమైన అడ్డంకులను అధిగమించడమే లక్ష్యంగా ఈ ప్రతిపాదిత మార్పులు తీసుకువస్తున్నారు. కొత్త జనాభా లెక్కలు, ఆ తర్వాతి డీలిమిటేషన్ ప్రక్రియతో రిజర్వేషన్లకు ఉన్న లింకును తొలగించడం అనేది ప్రస్తుతం పరిశీలనలో ఉన్న కీలకమైన అంశం. పాత ముసాయిదా ప్రకారం, తదుపరి జనాభా లెక్కల (2027లో అంచనా) ఆధారంగా రిజర్వేషన్లు అమలు చేయాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల రిజర్వేషన్ల అమలు 2034కు వెళ్లే అవకాశం ఉంది. దీనికి బదులుగా 2011 జనాభా లెక్కల డేటాపై ఆధారపడాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. తద్వారా 2029 సాధారణ ఎన్నికల నాటికి ఈ రిజర్వేషన్లు అమలు చేయడానికి మార్గం సుగమం అవుతుంది. లోక్‌సభ సీట్ల పెంపు ప్రతిపాదన ఇందులో మరో ప్రధాన అంశం. ప్రస్తుతం ఉన్న 543 సీట్లకు మించి మొత్తం సభ్యుల సంఖ్య పెరిగే అవకాశం ఉంది. సుమారు 273 స్థానాలను మహిళలకు కేటాయిస్తారు. ఈ విధానం వల్ల ప్రస్తుత సభ్యులు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న సీట్ల సంఖ్య తగ్గకుండానే కోటాను ప్రవేశపెట్టవచ్చు. సీట్ల పెంపుతో షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలకు రిజర్వ్ చేసిన సీట్లు కూడా పెరుగుతాయని భావిస్తున్నారు. నివేదికల ప్రకారం, ఎస్సీ (SC) సీట్లు 84 నుంచి 126-136 వరకు, అలాగే ఎస్టీ (ST) సీట్లు 47 నుంచి 70 వరకు పెరిగే అవకాశం ఉంది.డీలిమిటేషన్ పాత్ర ఏమిటి? కొత్త జనాభా లెక్కల కోసం ఎదురుచూడకుండా 2011 జనాభా డేటా ఆధారంగా నియోజకవర్గాల సరిహద్దులను పునర్వ్యవస్థీకరించేందుకు డీలిమిటేషన్ బిల్లు, 2026 ను ప్రవేశపెట్టాలని కూడా ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది. కొత్త జనాభా లెక్కలను వాడితే తమ ప్రాతినిధ్యం తగ్గిపోతుందని కేరళ, తమిళనాడు లాంటి దక్షిణాది రాష్ట్రాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. జనాభా నియంత్రణలో విజయం సాధించిన తమకు అది శిక్ష లాంటిదని వాదిస్తున్నాయి. ఈ సమస్యను పరిష్కరించడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. ప్రతిపాదిత విధానం కింద దామాషా పద్ధతిలో (ప్రో-రేటా) సీట్లు పెరుగుతాయని భావిస్తున్నారు. రాష్ట్రాల రాజకీయ ప్రాధాన్యతను నిలబెడుతూనే రిజర్వేషన్ల అమలుకు ఇది వీలు కల్పిస్తుంది. తర్వాత ఏం జరుగుతుంది? చట్టపరంగా ఇది ముందుకు సాగాలంటే రెండు ప్రధాన రాజ్యాంగ సవరణలు అవసరం. ఒక్కో దానికి పార్లమెంటు ఉభయ సభల్లో మూడింట రెండొంతుల మెజారిటీ తప్పనిసరి.